Wat zit er allemaal in handcrème?

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:

Om in een auto te rijden, hoef je niet te weten hoe de motor werkt. Je hoeft ook geen chemicus te zijn om een handcrème te gebruiken en te verkopen. Maar enige kennis van cosmetica-ingrediënten helpt je wel om te begrijpen hoe en waarom een handcrème werkt. Die kennis heb je ook nodig om klanten goed te adviseren.

De ingrediëntenlijst van een cosmeticaproduct staat altijd op het etiket. Dat is belangrijk om je keuze te maken én om stoffen te vermijden waarvoor je allergisch bent. De manier waarop zo’n etiket is ingedeeld, ligt helemaal wettelijk vast. Vrijwel alle cosmetica-wetgeving komt tegenwoordig uit Brussel. Die meeste regels staan in de Cosmetica Verordening  die op 11 januari 2010 in werking trad. Een voorbeeld van zo’n wettelijk regel: als het etiket te klein is voor een complete ingrediëntendeclaratie, zoals een roller met nagelriemolie, zie je het symbool van een open boekje met een handje. Dat symbool verwijst naar een losse bijsluiter met alle gegevens in het omdoosje.

INCI

Een andere regel is dat alle cosmetica-ingrediënten vaste namen hebben. Om misverstanden te voorkomen is er een International Nomenclature Cosmetic Ingredients (INCI) opgesteld. Zo herken je ‘water’ als ‘aqua’ en jojoba als ‘Simmondsia Chinensis’. De lijst begint altijd met het woord ‘ingrediënten’ of het Engelse ‘ingredients’. Het ingrediënt met de hoogste concentratie in het product staat bovenaan. Onderaan vind je de ingrediënten met de laagste concentraties. Helemaal onderaan staan de (parfum) grondstoffen die allergische reacties kunnen uitlokken zoals geraniol (rozengeur). Op de site van de Nederlandse Cosmetica Vereniging kun je de INCI’s van het etiket intypen. Dan zie je direct welke functie het ingrediënt heeft.

Een lange lijst

Handcrèmes moeten aan een aantal eisen voldoen. Al die gewenste eigenschappen bepalen samen de ingrediënten van de handcrème. Een handcrème moet:

  • de handen glad en soepel maken
  • een vochttekort in de huid aanvullen
  • beschermen tegen uv-straling door de zon
  • pigmentenvlekken op de oudere huid oplichten
  • snel in de huid trekken zonder een vettig laagje achter te laten
  • lekker ruiken
  • gemakkelijk uitsmeren
  • lang goed blijven

Op het etiket zie je dikwijls een lange INCI-lijst staan. Twintig ingrediënten of meer is heel gebruikelijk. Een paar veel voorkomende ingrediënten en hun functies lichten we hieronder toe. Tussen de haakjes staan de INCI-namen. 

Vet en water

In alle handcrèmes zitten vette bestanddelen om de huid soepel te houden. Speciale night repair handcrèmes mogen wat vetter zijn dan luchtige handcrèmes voor overdag. Cosmetische vetten zijn bijvoorbeeld siliconen olie (dimethicone), palmolie (isopropyl palmitate) of paraffine (paraffinum liquidum). Aan die vetten worden ingrediënten toegevoegd die de huid verzachten en (kloofjes) helen. Een huidherstellend ingrediënt is vitamine D (PEG-12). Veel gebruikte verzachtende ingrediënten in handcrèmes zijn goudsbloemextract (Calendula Officinalis Extract) en het sap van de aloë vera (Aloe Barbadensis Extract). Bijna alle handcrèmes bevatten zowel vette stoffen als water (aqua) en stoffen die wateroplosbaar zijn. Ze zijn verwerkt in een emulsie. Om zo’n mengsel van twee niet mengbare vloeistoffen te maken heb je een emulgator nodig. Op het etiket herken je deze hulpstoffen o.a. als cera microcristallina en propylene glycol. Op een oudere huid kunnen pigmentvlekken ontstaan. Werkstoffen die de huid zouden helpen lichter te worden zijn witte moerbei (Morus alba), haver (Avena Sativa Protein) en mandarijnschilextract (Citrus Nobilis Extract). 

Hydratatie

Hydraterende bestanddelen (moisturizers) zijn stoffen die vocht vasthouden. Een huid die vocht vasthoudt, ziet er jong uit en heeft minder rimpels. Moisturizers werken vooral op de bovenste lagen van de huid. Hydraterende stoffen zijn sorbitol (bijvoorbeeld hydroxyethyl sorbitol), PEG 8 en ureum (urea). Ureum ken je als het voornaamste bestanddeel in de ouderwetse uierzalf. Op de nagels is vitamine B5 (panthenol) heel effectief. Deze stoffen voorzien de huid maximaal vijf uur van waterbinding. Daarna moet je de handen opnieuw insmeren. Hyaluronzuur (Hyaluronic acid) en polysacchariden (zoals Senna Polysaccharide) zijn effectiever. Deze stoffen gaan een binding aan met het keratine in de hoornlaag. Hierdoor werken deze waterbinders minstens twaalf uur.

Tegen de zon

Handen zijn altijd blootgesteld aan de zon. Ze verouderen daardoor snel. Er zijn drie soorten uv-straling. Voor ons zijn UV-A en UV-B van belang. We worden bruin en verbranden van UV-B straling. UV-A straling zorgt voor een snelle veroudering van de huid, veel sneller dan door natuurlijke veroudering zou gebeuren. Dat komt door de ‘vrije radicalen’ die vrijkomen in de huid na blootstelling aan uv-straling. Onze huid bevat van nature de antioxidanten vitamine C en E, die deze vrije radicalen onschadelijk maken. In handcrème kun je de populaire antioxidant groene thee extract (Palmitoyl Camellia Sinensis) tegenkomen. De huid beschermt zichzelf ook tegen verbranding door bruinkleuring, maar dat gaat niet snel genoeg. Daarom bevatten goede handcrèmes een uv-filter. UV-filters zijn stoffen die uv-straling opnemen en omzetten in minder schadelijke straling.

Veel gebruikt uv-filter

Een veel gebruikt uv-filter is 4-aminobenzoic acid (PABA). Tegenwoordig zijn pigmenten en micropigmenten populair. Die kaatsen de uv-straling terug, zodat dit niet tot de huid doordringt. Veel gebruikte pigmenten zijn titaandioxide (CI 77891) en zinkoxide (zinc oxide). Het nadeel is dat ze soms als een ‘wit waasje’ op de huid blijven liggen. De hoeveelheid uv-filters bepaalt de SPF, de Sun Protection Factor. Een SPF van vijftien betekent dat je met een crème 15 keer langer in de zon kan zitten zonder te verbranden. Naast uv-filter kent de Europese cosmeticawet ook de term UV absorber. Een UV absorber is een chemische stof die de crème zelf beschermt tegen de invloeden van uv-straling.

Hulpstoffen

Hulpstoffen doen niks voor de huid. Ze zorgen er alleen voor dat een crème smeerbaar is, lang goed blijft, een mooie kleur heeft en lekker ruikt. De meeste handcrèmes zijn wit. Kleurstoffen, ook witte, zijn gemakkelijk te herkennen op het etiket aan het colour index nummer. Het zijn de stoffen die beginnen met CI en aan het eind van de lijst staan. Stoffen die garanderen dat het product tot de vermelde houdbaarheid goed blijft, zijn conserveermiddelen. Dat zijn parabenen (methylparaben, propylparabene) of organische zuren zoals salicylzuur (Salicylic Acid). Het product houdbaar maken kan ook met antioxidanten. Dat zijn stoffen die oxidatie (het proces van bruinverkleuring bij appels) en ranzigheid voorkomen. Bekende antioxidanten zijn vitamine E (Tocopheryl Acetate) en bètacaroteen (Beta-Carotene). Meestal bevat handcrème een combinatie van stoffen om de houdbaarheid te verlengen. Parabenen zijn de laatste jaren negatief in het nieuws geweest. Dat was weliswaar niet helemaal terecht, maar toch schermen veel producenten daarom met ‘parabenenvrij’ op het etiket.

Check de claim

In de Europese Cosmetica Verordening staat dat cosmeticaproducenten moeten bewijzen dat beweringen als ‘helpt tegen rimpels’ of ‘hypoallergeen’ echt waar zijn. Zo’n cosmetische claim bevat ‘alle openbare informatie aangaande de ingrediënten, de aard, de werking, de eigenschappen of de doelmatigheid van het product’. Als er op een handcrème staat ‘verzacht’, dan moet de fabrikant bewijzen dat de huid echt zachter is na gebruik van de crème. Daarvoor zijn onder andere dermatologische testen nodig. 

Tube of pot

Een handcrème kies je niet alleen op de inhoud, maar ook op de verpakking. Een tube is een hygiënische verpakkingsvorm voor een handcrème. De kleine opening vermindert de kans op bacteriegroei in de crème. Een té slanke tube kan echter lijken op een tandpastatube. Dat kan voor bijzondere sensaties in de badkamer zorgen… Ook een pompflacon is hygiënisch en zuinig in gebruik. Een pot staat chiquer en kun je helemaal leeg krijgen. Potten worden vooral voor dikkere crèmes gebruikt. Werk je in de salon uit een pot, pak de crème dan op met schone spatels.

Deze informatie is zeer algemeen en deels gebaseerd op de site van de Nederlandse Cosmetica Vereniging. Zie ook www.ncv-cosmetica.nl

en www.isditproductveilig.nl

Heb je (huid)klachten over cosmetica, dan kun je terecht bij www.cosmeticaklachten.nl. Voor specifieke vragen of problemen moet je altijd contact opnemen met je leverancier. Een nuttig boek over cosmetica-ingrediënten is: ‘Iedereen heeft een huid. Lexicon van cosmetische ingrediënten’ van Marieke Schutte.

Tips voor klanten

Geef je klanten deze tips mee over handcrème:

  • Smeer ’s ochtends met een handcrème met uv-filter.
  • Smeer ’s avonds met een volle handcrème.
  • Geef je huid een mini massage met de handcrème: een warme huid neemt de werkstoffen beter op.
  • Raak de huid niet aan met de punt van de tube.
  • Bewaar handcrème op een koele, donkere plaats.
  • Let op het houdbaarheidssymbool: gooi handcrème weg als die langer open staat dan aangegeven op het etiket.